24 kwietnia 2025 r. odbył się Zjazd Nauczycieli i Uczniów Popularyzujących Walki o Szkołę Polską w Regionie Łódzkim w 1905 r. W historycznych wydarzeniach 1905 r. także nasza szkoła uczestniczyła. 27 lutego 1905 r. do strajku szkolnego przystąpiła młodzież starszych klas Łódzkiej Szkoły Przemysłowo-Rękodzielniczej przy ul. Pańskiej (obecnie CKZiU).
Na początku roku szkolnego 1904/1905 szkoła liczyła 435 uczniów. 27 lutego 1905 r. przywódcy strajku wręczyli dyrektorowi szkoły /Aleksander Siwołobow/ petycję z żądaniem wprowadzenia języka polskiego jako wykładowego. Petycja zawierała tekst:
W silnym poczuciu tego gwałtu zadawanego naszym elementarnym i przyrodzonym potrzebom ludzkim i kulturalnym, solidarnie żądamy:
- Szkoły autonomicznej polskiej z językiem wykładowym i administracyjnym polskim, pod kontrolą społeczeństwa prowadzonej, i prawa innych narodowości do zakładania szkół dla sienie.
- Wolności stowarzyszeń i zjazdów młodzieży szkolnej w celach omawiania spraw ją interesujących.
- Zniesienia wszystkich ograniczeń i różnic przy przyjmowaniu.
- Uważania ucznia poza szkołą za osobę prywatną.
- Zniesienia prawa do karania ucznia przez szkołę za przestępstwa polityczne.
Do dnia zmiany obecnego systemu szkolnego my, młodzież, zgodnie ze stanowiskiem społeczeństwa w tej sprawie, powstrzymujemy się solidarnie od uczęszczania do szkoły.
W wyniku represji, 17 uczniów zostało skreślonych z listy. Wśród nich był Kazimierz Solnicki i Kączkowski, którzy żądali nauczania wszystkich przedmiotów w języku polskim. W wyniku denuncjacji posterunkowi przeprowadzili rewizje w mieszkaniach uczniów, znaleźli szereg materiałów antyrosyjskich. Uczniów aresztowano i wszczęto dochodzenie w trybie o ochronie państwa rosyjskiego.
Rolą szkół jest nie tylko pamiętanie ale także upowszechnianie historycznej prawdy. Obecnie CKZiU w Łodzi wnosi bardzo istotny wkład w tym zakresie. Posiadamy szkolną formację Strażników Tradycji, przynależymy do Stowarzyszenia Najstarszych Szkół w Polsce, którego motto brzmi: „Chronimy od zapomnienia”, uczestniczymy w licznych uroczystościach miejskich upamiętniających historyczne wydarzenia.
Z rąk Łódzkiego Kuratora Oświaty, CKZiU zostało uhonorowane dyplomem za udział w obchodach 120. rocznicy walki o szkołę polską w regionie łódzkim.
Z okazji 120 rocznicy została wydana książka autorstwa Tadeusza Bogaleckiego wydana przez Zarząd Główny Związku Legionistów Polskich i Ich Rodzin w Łodzi opisująca szkolne wydarzenia w 1905 r., również te, które zaszły w naszej szkole. Książka jest wyeksponowana w Muzeum Szkól przy ul. Żeromskiego 115 z możliwością wypożyczenia.
